Hukuk sözlüğü
Hukuk sözlüğü: avukatlar için temel kavramlar
İçtihat, istinaf, temyiz, adli tatil, kesin süre, UYAP, UETS ve diğer temel kavramların tek cümlelik tanımları; her biri dayandığı kanun maddesiyle.
Tanımlar bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. Her terim, dayandığı kanun maddesine ve resmî metne bağlıdır.
- Adli tatil
Adli tatil, her yıl 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta sona eren ve kanunda sayılan acele işler dışında dava ve işlerin görülmediği dönemdir.
- Bilirkişi raporu
Bilirkişi raporu, çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin bu konulardaki tespit ve görüşlerini yazdığı rapordur.
- Bölge adliye mahkemesi
Bölge adliye mahkemesi, adli yargıda ilk derece mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyen ikinci derece mahkemedir.
- Cevap dilekçesi
Cevap dilekçesi, davalının dava dilekçesine karşı savunmasını ve delillerini bildirdiği dilekçedir; verme süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır.
- Dava şartı olarak arabuluculuk
Dava şartı olarak arabuluculuk, kanunda sayılan davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının zorunlu olması ve başvurulmadan açılan davanın usulden reddedilmesidir.
- Direnme kararı
Direnme kararı, Yargıtay dairesinin bozma kararından sonra ilk derece mahkemesinin veya bölge adliye mahkemesinin önceki kararında ısrar etmesidir.
- Elektronik tebligat (UETS)
Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılan ve Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yürütülen tebligattır.
- Emsal karar
Emsal karar, bir uyuşmazlıkta dayanak olarak gösterilen ve benzer olaylarda aynı hukuki sonuca varmış önceki yargı kararıdır.
- Esas ve karar numarası
Esas numarası bir dosyanın mahkemeye kaydedildiği yıl ve sırayı, karar numarası ise o dosyada verilen kararın yıl ve sırasını gösteren ve birlikte bir kararın künyesini oluşturan numaralardır.
- İçtihadı birleştirme kararı
İçtihadı birleştirme kararı, Yargıtay'ın aynı hukuki konuda farklı görüşleri gidermek için verdiği ve benzer konularda Yargıtay genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlayan karardır.
- İçtihat
İçtihat, yüksek mahkemelerin benzer hukuki uyuşmazlıklarda verdiği kararlarla oluşan ve bir hukuk kuralının nasıl yorumlanıp uygulandığını gösteren yargısal görüştür.
- İhtiyati tedbir
İhtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkânsız hâle geleceği ya da gecikmeden ciddi bir zarar doğacağı endişesiyle uyuşmazlık konusu hakkında verilen geçici koruma kararıdır.
- İstinaf
İstinaf, ilk derece mahkemesinin nihai kararlarının bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur.
- Kaynaklı yanıt
Kaynaklı yanıt, bir hukuk yapay zekâsının her cümlesini dayandığı karar veya mevzuat metnine bağladığı ve kaynağı bulunamayan cümleyi yayımlamadığı yanıt biçimidir.
- Kesin süre
Kesin süre, içinde yapılmayan usul işleminin yapılma hakkını kaybettiren ve kural olarak uzatılamayan süredir; kanunun belirlediği süreler kesindir.
- Onama ve bozma
Onama, Yargıtay'ın temyiz edilen kararı hukuka uygun bularak kesinleştirmesi; bozma ise kararı hukuka aykırı bularak ortadan kaldırması ve dosyanın yeniden yargılanmak üzere gönderilmesidir.
- Temyiz
Temyiz, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararlarının Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesini sağlayan kanun yoludur.
- UYAP
UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemidir.
- Yargıtay
Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan bağımsız yüksek mahkemedir.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, hukuk dairelerinin başkan ve üyelerinden oluşan ve özellikle direnme kararlarının temyiz incelemesini yapan Yargıtay karar organıdır.